Het Orgel

De Lutherse Kerk van Amersfoort beschikt over een heel bijzonder orgel. Het instrument werd opgeleverd in 1766 door orgelmaker Johann Heinrich Hartmann Bätz (1709-1770) en is dus bijna 250 jaar oud. Het is het oudste orgel van Amersfoort en neemt een prominente plaats in op de wereldberoemde Nederlandse orgelkaart.

Bätz, geboren in Saksen, kwam in 1733 naar Nederland en werkte als meesterknecht van Christian Müller onder andere aan het beroemde orgel van de St. Bavo te Haarlem. Bätz geldt als een van de meest toonaangevende orgelmakers in Nederland in de periode 1740-1770.

Het orgel van de Lutherse Kerk in Amersfoort is dus zeer waardevol, zowel in muzikaal als in historisch opzicht. Uit recent onderzoek van orgeladviseurs Jaap Jan Steensma en Peter van Dijk blijkt dat er in dit orgel een unieke hoeveelheid oud materiaal bewaard is gebleven.

Het is het enige J.H.H. Bätz-orgel dat over een origineel pedaalklavier beschikt en waar de oorspronkelijke balgen nog in functie zijn. In 1873 werd het orgel door de firma Bätz-Witte uitgebreid met een tweede klavier, dat ook zeer gaaf bewaard bleef. De dispositie van het orgel vind u onder de tab van het orgel.

Helaas was het orgel dringend aan restauratie toe.

Het pijpwerk was vervuild en beschadigd. De mechanieken maakten veel lawaai en waren zo versleten dat bijvoorbeeld pedaalspel niet mogelijkwas. Door scheuren in de windladen (windverdeelbakken) klonken diverse pijpen onbedoeld mee en was het tweede klavier zelfs niet meer te gebruiken. Ook de windvoorziening was in erg slechte staat en vertoonde overal lekkage. Het gevolg was dat het orgel vermoeid klonk en niet meer te stemmen was, anders zou dat leiden tot nog meer schade aan het pijpwerk. 

Voor meer informatie zie onderstaande documenten

SBBOA Herstelplan 201310 Peter van Dijk.pdf

Dispositie pijpen Bätz orgel.pdf